پناهندهای که ایستاد؛ سلبریتیهایی که سکوت کردند!
سعید قاسمی| عبدالله الخطیب، فیلمساز برنده جایزه جشنواره فیلم برلین، پس از کسب جایزه و روی استیج حرفی زد که شاید هر کسی جرأت گفتنش را ندارد. او بهجای آنکه یک سخنرانی کلیشه ای انجام دهد، از مردم فلسطین گفت صریح و بیپرده اعلام کرد که دولت آلمان را در جنایات غزه شریک میداند. به او توصیه شده بود که مراقب باشد؛ چون پناهنده است و احتمالا برایش مشکل ساز می شود. اما او ترجیح داد سکوت نکند.
این ماجرا، ناخواسته یک مقایسه تلخ را پیش چشم میآورد. سالهاست برخی هنرمندان دو تابعیتی ایرانی از امکانات ایران بهره میبرند، اما وقتی نوبت به دفاع از ایران حتی در حد یک جمله می رسد، در برابر سیاستهای ظالمانه دولتهای متخاصم علیه مردم ایران سکوت میکنند. مثلا وقتی تحریمهایی که سفره مردم را کوچکتر کرد، فشارهایی که بیماران و اقشار ضعیف را تحت تأثیر قرار داد و سپس حمله نظامی به ایران اتفاق افتاد، تعداد زیادی از این هنرمندان هیچ واکنشی نشان ندادند.
اینکه برخی شجاعت را فقط در یک جهت نمایش می دهند و آنجا که هزینهای ندارد، صریحاند؛ اما آنجا که ممکن است ویزا یا پاسپورت دوم به خطر بیفتد، شجاعت به یکباره فراموش می شود، حقیقت تلخ و آزار دهنده ایست.
الخطیب پناهنده است؛ یعنی از نظر حقوقی در موقعیتی شکنندهتر از یک شهروند عادی. با این حال، در همان کشوری که به او اقامت داده، تندترین نقد را مطرح میکند. این کار شاید برایش هزینه داشته باشد، اما او ترجیح میدهد صدایش را فدای مصلحت نکند. هنرمند، اگر مدعی وجدان بیدار جامعه است، نمیتواند عدالت را گزینشی تعریف کند. نمیشود ظلم را فقط وقتی محکوم کرد که از سوی «دشمن سیاسی» باشد، اما اگر همان رفتار از سوی «کشور محبوب محل اقامت» سر زد، سکوت اختیار کرد.
در اینجا بحث سیاستبازی نیست؛ بحث صداقت است. مردم خوب میفهمند چه کسی از سر باور حرف میزند و چه کسی حسابوکتاب هزینه را میکند. پاسپورت دوم، امتیاز است؛ اما اگر به بهای سکوت در برابر رنج مردم خودت باشد، دیگر افتخار نیست.
