انیمیشن تاریخ را بازتعریف می‌کند؛ ظرفیت پویانمایی در بازنمایی جنگ

رامک امین کاظمی کارگردان انیمیشن، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت کنونی انیمیشین در کشور و تاثیر جنگ بر تولید آثار این حوزه، بیان کرد: این روزها، فضای انیمیشن به سمت نوآوری و خلاقیت در موضوعات فرهنگی و اجتماعی گرایش پیدا کرده و هنرمندان تلاش می‌کنند با استفاده از تکنولوژی‌ و هوش مصنوعی، محتوای جذاب و تاثیرگذار در راستای امید بخشی، فداکاری و پیوند جمعی تولید کنند؛ افزایش تولید انیمیشن‌های دیجیتال و کوتاه، به‌خصوص در فضای مجازی، نشان‌دهنده رشد این صنعت است. جنگ و تنش‌های سیاسی تأثیرات مختلفی بر حال و هوای انیمیشن‌ها گذاشته‌اند؛ از یک سو، چالش‌هایی مانند محدودیت‌های مالی و محتوایی و نبود اینترنت، بحران‌های تولید و کاهش تعاملات بین‌المللی وجود دارد، از سوی دیگر، این محدودیت‌ها باعث شده هنرمندان روی ایده‌های جدید و داخلی به شیوه ای خلاقانه تمرکز کنند و به سمت استفاده از هنر دیجیتال و تولید انیمیشن‌های کوتاه و محتواهای دیجیتال امید بخش، آموزشی و تربیتی با قابلیت توزیع گسترده‌تر در شبکه های داخلی حرکت کنند. در مجموع، جنگ باعث نشده که فضای انیمیشن دچار رکود شود، بلکه هنرمندان و تولیدکنندگان هنری سعی دارند با وجود محدودیت، داستان‌های جدید و خلاقانه‌تری را روایت کنند و از فرصت‌های موجود برای رشد بهره ببرند.

کارگردان «گل‌های کاغذی» درباره اینکه انیمیشن‌ کوتاه چطور می‌تواند در سطح بین‌الملل موفقیت به‌دست آورد و مخاطب جهانی را مورد تاثیر قرار دهد، افزود: درباره‌ چگونگی موفقیت یک انیمیشن کوتاه در سطح بین‌المللی درباره جنگ، می‌توانم بگویم که کلید موفقیت در انتقال پیام‌های جهانی انسانی نهفته است. ما باید از کلیشه‌ها فاصله بگیریم، از ظرفیت تصویری ویژه انیمیشن که امکان نمایش انتزاعی و نمادین خشونت را دارد، بهره ببریم که با کمک آن می‌توان جنگ را بدون نیاز به نمایش عریان و گرافیکی خون و خونریزی به تصویر کشید. بر تاثیر انسانی جنگ، همدلی و امید به آینده تمرکز کنیم. استفاده از زبان بصری قوی و نمادهایی که فراتر از مرزهای فرهنگی عمل می‌کنند، حیاتی است. کیفیت بالای انیمیشن و روایتی احساسی و تاثیرگذار که بتواند با مخاطب در هر کجای دنیا ارتباط برقرار کند، شانس دیده شدن را به شدت افزایش می‌دهد. محدودیت در پیام، کیفیت پایین بصری یا فنی و عدم توجه به مخاطب بین‌المللی این شانس را کم می‌کند.

امین کاظمی درباره مهم‌ترین محدودیت‌ها و در عین حال فرصت‌های انیمیشن کوتاه گفت: انیمیشن کوتاه به دلیل محدودیت زمان که ساخت جهان داستانیِ بزرگ را دشوار می‌کند، نیازمند روایتی متمرکز و دقیق است تا از گم شدن پیام و افتادن در دام کلیشه‌ها، شعارزدگی، و تصویرسازی‌های تکراری جلوگیری کند، این قالب، محدودیت در شخصیت‌ها و محورهای روایی دارد که باید با هوشمندی و پرهیز از ارجاعات فرهنگی خاص که ممکن است برای مخاطبان بین‌المللی غیرقابل فهم یا نامأنوس باشند و در نتیجه پیام اثر را به خوبی منتقل نکنند، مدیریت شود. کیفیت فنی پایین یا نبود استراتژی توزیع، اعتبار اثر را کم می‌کند اما در عین حال فرصت‌هایی مانند سرعت اثرگذاری، تمرکز بر یک ایده، قابلیت وایرال شدن و توجه جشنواره‌ها، آن را به ابزار مؤثر برای انتقال پیام‌های انسانی جهانی بدل می‌کند.

این کارگردان نظر خود را درباره ظرفیت‌های انیمیشن در بازنمایی جنگ اینگونه بیان کرد: انیمیشن ظرفیت‌های منحصربه‌فردی در بازنمایی مفاهیم پیچیده و خشونت‌بار مانند جنگ دارد که دیگر رسانه‌ها ممکن است در پرداختن به آنها با محدودیت‌هایی در اجرا و نمایش مواجه شوند. با کمک این ظرفیت های نمایش انتزاعی می‌توان تأثیر روانی عمیق‌تری بر مخاطب گذاشت و احساساتی مانند ترس و هرج و مرج را از طریق رنگ‌ها و حرکات نمادین منتقل کرد. همچنین، انیمیشن به دلیل نیاز کمتر به بودجه و امکانات اجرایی نسبت به آثار بلند سینمایی، می‌تواند تجربه‌های مختلف افراد درگیر جنگ – از غیرنظامیان تا سربازان و حتی جنگ‌افروزان – را با استفاده از چندین روایت همزمان به تصویر بکشد و این چندصدایی تصویری جامع و انسانی از جنگ را ارائه می‌دهد.

وی در پایان اظهار کرد: این رسانه قادر است تاریخ را بازتعریف کند یا داستان‌های تخیلی مربوط به جنگ خلق کند و به راحتی به مخاطبان جوان و بزرگسال دسترسی پیدا کند. در نهایت، روایت‌های غیرخطی که انیمیشن امکان‌پذیر می‌کند، می‌تواند جنبه‌های مختلف جنگ و پیامدهای آن را به تصویر بکشد و مخاطب را به تفکر وادارد. با توجه به این ظرفیت‌ها، انیمیشن به عنوان یک ابزار هنری و رسانه‌ای می‌تواند نقش چندوجهی و انتزاعی در بازنمایی جنگ و پیامدهای آن ایفا کند، در حالی که جنبه‌های انسانی و احساساتی این موضوع را هم حفظ می‌کند.