اسکار با قوانین جدید به دنبال چیست؟

آکادمی اسکار از امسال راه دیگری برای ورود فیلم‌های غیرانگلیسی‌زبان باز کرده است. بر اساس قانون جدید، فیلم‌هایی که جوایز مشخصی را در شش جشنواره کن، برلین، ونیز، ساندنس، تورنتو و بوسان به دست آورند، حتی بدون معرفی رسمی از سوی کشورشان، مستقیماً واجد شرایط رقابت اسکار می‌شوند.
در ظاهر، این تصمیم قرار است فیلم‌های شایسته را از قربانی شدن در انتخاب‌های داخلی کشورها نجات دهد؛ اما در عمل، آکادمی برای کنار زدن یک فیلتر، فیلتر قدرتمند دیگری ساخته است. از این پس موفقیت در چند جشنواره مشخص می‌تواند به منزله بلیت ورود به اسکار باشد.

مشکل مهم‌تر آنجاست که همه این جشنواره‌ها صرفاً محافلی برای داوری هنری نیستند. برخی از آنها در سال‌های اخیر آشکارا درگیر مناقشات سیاسی بوده‌اند و حتی تحت تأثیر فضای سیاسی کشورهای میزبان قرار گرفته‌اند. حاشیه‌های سیاسی اخیر جشنواره برلین نمونه روشنی از همین مسئله است؛ جایی که مواضع جشنواره درباره مسائل بین‌المللی و واکنش دولت آلمان به آن، به موضوعی جدی در خود جشنواره تبدیل شد.

بنابراین، اعطای چنین اختیاری به جشنواره‌ها نوعی مداخله در سازوکار سینمای ملی کشورها نیز محسوب می‌شود. ممکن است کمیته‌ای در یک کشور فیلمی را به دلایل هنری یا سیاست فرهنگی خود انتخاب نکند، اما همان فیلم با دریافت یک جایزه در جشنواره‌ای خارجی، بدون عبور از فرآیند ملی، راه خود را به اسکار باز کند.

این قانون در نتیجه می‌تواند قدرت جشنواره‌های بزرگ را از مرجع اعتبار هنری به کاتالیزور اسکار ارتقا دهد؛ در حالی که سلیقه، مناسبات و حتی فضای سیاسی این جشنواره‌ها لزوماً با منافع، اولویت‌ها و سازوکارهای سینمای ملی کشورها یکسان نیست.

اسکار اگر می‌خواهد واقعاً نماینده سینمای جهان باشد، نباید برای حل مشکل انتخاب‌های ملی، اختیار تازه‌ای به چند جشنواره قدرتمند بدهد. این تغییر شاید یک انحصار را کم کند، اما در عوض می‌تواند انحصاری تازه بسازد؛ انحصاری که این بار نه در پایتخت‌های سینمایی کشورها، بلکه در چند جشنواره صاحب‌نفوذ جهان شکل می‌گیرد.