راهبرد امام عسکری (ع) برای در امانماندن از زنگار قلب در آخرالزمان
راهبرد نجات در این عصر، تنها با دفاع از مفاهیم فکری نیست، بلکه با صیانت از «سلامت و طراوت قلب» است.
ایمان، فراتر از یک ادعای کلامی یا تسلیمِ ظاهری است؛ ایمان، نفوذِ حقیقت در فضای روحی و هستهی مرکزی وجود انسان است. قرآن کریم در سوره حجرات (آیه 14) مرز میان اسلام و ایمان را دقیقاً در «قلب» ترسیم میکند: «قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰکِن قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ»؛ یعنی اسلام آوردید اما هنوز ایمان به قلب شما راه نیافته است. این بدان معناست که قلب، مرکزِ ثقلِ تمامِ باورها و زیربنای استواریِ حقیقت در وجود ماست.
امروز در عصرِ آشوبهای فکری، دشمنان جنی و انسی، هدف اصلی خود را بر «قساوتِ قلب» متمرکز کردهاند. آنها میدانند که اگر بتوانند با شبهات و مادیگرایی، قلب را سخت و بیروح کنند، مرزهای توحید در درون انسان فرو میریزد. قساوت قلب، یعنی از دست رفتنِ حساسیتِ وجودی نسبت به حقیقت؛ جایی که انسان ممکن است در ظاهر ادعای باور داشته باشد، اما در باطن، پیوندی با منبع نور الهی ندارد.
امام حسن عسکری علیه السلام با نگاهی پیشگویانه، این سختیِ دوران را چنین توصیف میکنند: «حَتَّى تَقْسُوَ الْقُلُوبُ لِطُولِ الْأَمَدِ، فَلَا یَثْبُتُ عَلَى الْقَوْلِ بِهِ إِلَّا مَنْ کَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِی قَلْبِهِ الْإِیمَانَ»؛ یعنی تا آنکه به دلیل طولانی شدنِ غیبت قائم ما، قلبها سخت شوند و جز کسی که خداوند ایمان را در قلبش نوشته باشد، بر کلامِ حق ثابتقدم نمیماند. این یعنی بقا در آخرالزمان، محصول نور ایمان در اعماقِ جان است.
اما چه عواملی این زنگار را بر قلب مینشاند؟ از نگاه معصومین علیهمالسلام گناه و مادیگرایی، عامل اصلی فساد قلب هستند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به امیر مؤمنان میفرمایند: «یا علی، من اکلَ الحرامَ سوّدَ قلبه»؛ یعنی کسی که حرام بخورد، دلش سیاه میشود. همچنین امیرالمؤمنین تأکید میکنند: «مَا مِنْ شَیْءٍ أَفْسَدَ لِلْقَلْبِ مِنْ خَطِیئَة»؛ یعنی هیچ چیز فسادش برای قلب بیشتر از گناه و نافرمانی نیست.
علاوه بر این، تجمع مال و غرق شدن در مادیات نیز راه دیگری برای سخت شدن دلهاست. ایشان میفرمایند: «أَنَّ کَثْرَةَ الْمَالِ مَفْسَدَةٌ لِلدِّینِ مَقْسَاةٌ لِلْقُلُوب»؛ یعنی بسیاری مال، فسادکننده دین و سختکننده دلهاست. حتی در ارتباط با ذکر الهی نیز هشدار داده شده است؛ چنان که امام کاظم از پدران بزرگوارشان علیهمالسلام نقل میکنند که خداوند به موسی علیهالسلام وحی فرمود: «یَا مُوسَى لَا تَفْرَحْ بِکَثْرَةِ الْمَالِ وَ لَا تَدَعْ ذِکْرِی عَلَى کُلِّ حَالٍ فَإِنَّ کَثْرَةَ الْمَالِ تَنْسَى الذُّنُوبَ وَ إِنَّ تَرْک ذِکْرِی یُقَسِّی الْقُلُوب؛ ای موسی، به سببِ فراوانیِ مال خوشحال (و مغرور) نشو و یاد من را در هیچ حالی رها مکن؛ چرا که فراوانیِ مال، گناهان را از یاد میبرد و ترکِ ذکر من، دلها را سخت و قَسی میکند.»
به گزارش تسنیم، پس راهبرد نجات در این عصر، تنها با دفاع از مفاهیم فکری نیست، بلکه با صیانت از «سلامت و طراوت قلب» است. باید همواره به دنبال بازگشت به منبع نور بود و در برابر قساوت ایستادگی کرد. بهترین پناهگاه برای این تمرکز و استواری، التماس به درگاه دگرگونساز دلهاست؛ همانگونه که در دعای غریق میگوییم: «یا أللّٰهُ یا رَحمٰنُ یا رَحیمُ! یا مُقَلِّبَ القُلوبِ! ثَبِّت قَلبی عَلیٰ دینِکَ»؛ خدایا، ای مهربان بر عام و گسترانندهی رحمت برای خواص؛ ای دگرگونساز دلها؛ دل مرا بر دینت استوار کن.
