روایت آزادگان
محمد قربانی| در سالگرد ورود آزادگان به ایران، چهار کتاب شاخص در این زمینه را میتوان چنین معرفی کرد:
«پایی که جا ماند» نوشته سیدناصر حسینیپور، من زندهام نوشته معصومه آباد، آن بیستوسه نفر نوشته احمد یوسفزاده و اردوگاه اطفال از احمد یوسفزاده. هر چهار کتاب بر پایه تجربه واقعی اسارت در دفاع مقدس اول نوشته شدهاند و از مهمترین متون خاطرات دفاع مقدساند.
پایی که جا ماند منتشرشده در سوره مهر، یادداشتهای روزانه سیدناصر حسینیپور از زندانهای مخفی عراق است. این کتاب با تکیه بر جزئیات زیسته، از شکنجه، مقاومت و حفظ هویت در اسارت میگوید و بههمین دلیل یکی از مستندترین روایتهای آزادگان به شمار میآید.
«من زندهام» خاطرات معصومه آباد از اسارت چهار ساله او در عراق است. او در ۲۳ مهر ۱۳۵۹ اسیر شد و روایتش تنها یک شرح رنج نیست؛ تصویری از ایستادگی یک زن جوان ایرانی در برابر خشونت جنگ تحمیلی و اسارت است. این کتاب به سبب دقت روایی و زبان صمیمی، مخاطبان گستردهای پیدا کرده است.
«آن بیستوسه» نفر نوشته احمد یوسفزاده، خاطرات ۲۳ نوجوان اسیر ایرانی است که در عملیات بیتالمقدس به اسارت رفتند. کتاب، هم سندی تاریخی از اسارت نوجوانان ایرانی است و هم روایتی انسانی از بلوغ زودرس، ترس، رفاقت و مقاومت.
«اردوگاه اطفال» نیز از احمد یوسفزاده است و ادامهای بر همان جهان روایی محسوب میشود. این کتاب تجربه اسرای نوجوان و جوان در اردوگاههای رمادی ۱ و ۲ عراق را بازسازی میکند.
این چهار کتاب سندی روایت و تاریخی از مظلومیت آزادگان ایرانی است. مظلومیتی درهمآمیخته با صلابت رزمندگانی که به مبارزه و مقاومت در سلولها و اردوگاههای رژیم بعث عراق، معنایی تازه دادند.
