هالیوود برگشت؛ اما نه با همان نسخه قدیمی
پایان بحران هالیوود؟
سعید مصباح| هالیوود بالاخره یک خبر خوب برای جشن گرفتن دارد؛ گیشه سینمای آمریکا در تابستان ۲۰۲۶ به رقم خیرهکننده ۴.۷۶ میلیارد دلار رسیده و رکورد تاریخی گیشه تابستانی را شکسته است؛ رقمی که در نگاه اول میتواند به معنای پایان بحران چندساله سینمای آمریکا باشد، اما وقتی اعداد را دقیقتر کنار هم میگذاریم، ماجرا شکل دیگری پیدا میکند. هالیوود امسال پول بیشتری از مخاطب گرفته، اما با تعداد فیلمهای کمتری این کار را انجام داده است؛ تعداد فیلمهای اکران گسترده تابستان امسال ۳۴ عنوان بوده، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹، یعنی پیش از کرونا، ۴۴ عنوان بود. بنابراین اتفاق مهمتر از رکوردشکنی گیشه این است که مخاطب آمریکایی دوباره به سالن برگشته، اما دیگر برای هر محصولی که هالیوود روی پرده میفرستد بلیت نمیخرد.
رکوردی که نباید ما را فریب دهد
برای درک بهتر این اتفاق باید به عدد ۴.۷۶ میلیارد دلار با احتیاط نگاه کرد. این رقم نشان میدهد بازار نمایش سینمایی آمریکا جان گرفته و حتی از دوران پیش از همهگیری نیز در برخی شاخصهای درآمدی عبور کرده است، اما هنوز فاصله میان درآمد گیشه و تعداد تماشاگر وجود دارد. گزارش آسوشیتدپرس نیز تأکید میکند که تعداد بلیتهای فروختهشده، با وجود جهش درآمدی، همچنان پایینتر از سطح پیش از کروناست. بنابراین رکورد امسال الزاماً به معنای بازگشت کامل عادت قدیمی سینما رفتن نیست؛ بلکه نشان میدهد مخاطب حاضر شده برای فیلمهایی که ارزش تجربه سینمایی دارند، بیشتر هزینه کند.
این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا اگر صرفاً رقم فروش را ببینیم، تصور میکنیم هالیوود دوباره به همان کارخانه عظیم تولید فیلمهای پرهزینه تبدیل شده است، در حالی که آمار تولید گسترده خلاف این را نشان میدهد. هالیوود فیلم کمتری عرضه کرده، اما مخاطب را به سمت تعداد محدودی اثر بزرگ کشانده است. در نتیجه بحران سینما از کمبود پول به کمبود فیلمهایی که مردم حاضرند برایشان از خانه بیرون بیایند، تغییر کرده است.
مخاطب جوان نسخه هالیوود را عوض کرد
نکته مهمتر اما در ترکیب مخاطبان دیده میشود. گزارشهای تازه نشان میدهد نسل زد و زنان سهم مهمی در بازگشت مخاطبان به سالنها داشتهاند و فیلمهای ترسناک، آثار مستقل و تولیدات تازه در کنار دنبالههای مشهور توانستهاند این گروهها را دوباره با سینما آشتی دهند. یعنی اتفاقی که در حال رخ دادن است، صرفاً بازگشت مخاطب به سینما نیست؛ بازگشت مخاطب به سینما با انتخابهای تازه است.
اینجاست که موفقیت فیلمهایی مانند «وسواس» و «اتاقهای پشتی» اهمیت پیدا میکند. وسواس ساخته کری بارکر، فیلمسازی که از فضای اینترنت و یوتیوب آمده، با بودجهای بسیار محدود در برابر تولیدات عظیم استودیویی ساخته شد و به یکی از شگفتیهای تجاری سال تبدیل شد. بکرومز نیز به کارگردانی کین پارسونز، فیلمسازی جوان که از فضای اینترنت به سینمای حرفهای رسیده، نشان داد که مخاطب جوان الزاماً منتظر نسخه بعدی یک مجموعه قدیمی نیست.
حتی نکته جالبتر این است که وسواس» با بودجهای در حدود ۷۵۰ هزار دلار ساخته شد و بعدها با فروش صدها میلیون دلاری به یکی از بزرگترین داستانهای تجاری سینمای ۲۰۲۶ تبدیل شد؛ اتفاقی که برای استودیوهای هالیوودی یک پیام روشن دارد: گاهی مخاطب به جای بودجه ۲۰۰ میلیون دلاری، دنبال ایدهای است که قبلاً ندیده باشد.
پایان سلطه فیلمهای میلیارددلاری؟
البته هنوز نمیتوان از پایان عصر فیلمهای پرهزینه و دنبالهسازی سخن گفت. «مرد عنکبوتی: روزی تازه» و «اودیسه» کریستوفر نولان از ستونهای اصلی رونق امسال بودهاند و «داستان اسباببازی ۵» نیز نشان داده برندهای قدیمی همچنان قدرت زیادی دارند. حتی موفقیت «اودیسه» به رکوردشکنی نمایشهای آیمکس کمک کرده است.
اما در کنار این آثار، یک اتفاق تازه شکل گرفته است: فیلمهای کوچکتر و فیلمسازان جوان توانستهاند در بازاری که تصور میشد فقط در اختیار استودیوهای بزرگ و مجموعههای شناختهشده است، سهم قابل توجهی به دست آورند.
در نهایت باید پذیرفت هالیوود از بحران خارج شده، اما به شیوهای که خودش انتظارش را نداشت. رکورد ۴.۷۶ میلیارد دلاری تابستان ۲۰۲۶ بیش از آنکه پیروزی کامل مدل قدیمی هالیوود باشد، نشانه تغییر قواعد بازی است. مخاطب هنوز سینما را دوست دارد، هنوز برای پرده بزرگ پول میدهد و هنوز میتواند یک فیلم را به پدیدهای جهانی تبدیل کند؛ اما دیگر حاضر نیست صرفاً به دلیل لوگوی یک استودیو یا شماره قسمت یک مجموعه قدیمی بلیت بخرد.
هالیوود اگر این پیام را بفهمد، میتواند واقعاً بازگشته باشد؛ اما اگر تصور کند همین رکورد به معنای بازگشت مخاطب به عادتهای گذشته است، احتمالاً بزرگترین اشتباه خود را مرتکب شده است. سینما برگشته؛ اما مخاطب عوض شده و هالیوود هنوز باید خودش را با او تطبیق دهد.
