جوادی: به «راه شیری»، تنها فیلم با موضوع پیادهروی اربعین جفا شد
مدیرعامل اسبق بنیاد سینمایی فارابی درباره سرنوشت فیلمی با موضوع پیادهروی اربعین توضیحاتی را ارائه داد.
مهدی جوادی مدیرعامل اسبق بنیاد سینمایی فارابی که در زمان مدیریت وی پروژه سینمایی «راه شیری» وارد جریان تولید شد، در گفتگویی درباره سرنوشت این فیلم که متأسفانه به اکران و جشنواره فیلم فجر نتوانست راه پیدا کند و در نهایت از تلویزیون پخش شد، صحبت کرد.
او در این گفتگوی کوتاه جریان تولید فیلم که همراه با مشکلات مالی همراه و باعث شد که به مسیر تولید فیلم ضربه بخورد را بیان کرد.
تسنیم در مصاحبهای نیز با کارگردان این فیلم گفتگو کرده بود که در پیوند زیر میتوانید آن را بخوانید:
هزاربار عقب برگردم برای امام حسین (ع) فیلم میسازم/ ردی بر سفارشیسازی
جوادی در ابتدا درباره ایده ساخت فیلم با موضوع اربعین در بنیاد سینمایی فارابی صحبت کرد و گفت: در آن سال دوست داشتیم در حد توان خود، اثری درباره پیادهروی میلیونی اربعین تولید کنیم و این رویداد بزرگ را به تصویر بکشیم. به گمان من، یکی از مهمترین رویدادهایی که نسبت به آن غفلت کردهایم، همین پدیده اربعین است. ما واقعاً با فقر تصویر درباره اربعین مواجه هستیم. هرچند آثار مستند ارزشمندی در این زمینه تولید شده، اما معمولاً رویدادهای بزرگ تاریخی از طریق مدیوم سینما ثبت و ماندگار میشوند و به اعتقاد من، سینمای ایران نسبت به این موضوع بدهکار است.
او ادامه داد: در آن زمان، این مسئله یکی از دغدغههای اصلی ما بود و دوست داشتیم در این زمینه کاری انجام دهیم. حتی به دنبال انتشار فراخوان هم رفتیم، اما در مجموع هیچ طرح منسجم و قابل قبولی به دست ما نرسید. تنها طرحی که از منطق روایی برخوردار بود، متعلق به علی جعفرآبادی بود. داستان درباره فردی خداناباور بود که نسبت به دین تردید داشت، اما در مسیر پیادهروی اربعین با عشق و جاذبه معنوی امام حسین(ع) مواجه میشود و به تدریج در این مسیر قرار میگیرد.
به خاطر دارم که این طرح را با چند نفر بررسی و مشورت کردیم و به این جمعبندی رسیدیم که نیاز به بازنویسی دارد و در آخر به یک طرح سینمایی قابل قبول تبدیل شد.
این تهیهکننده سینما با اشاره به مشکلات مالی و برخی بدعهدیهایی که در مسیر تولید فیلم ایجاد شد گفت: در مسیر اجرا، پروژه با حواشی و مشکلاتی روبهرو شد. بخشی از این مشکلات ناشی از حوادث سال 1401 بود و بخشی دیگر به ضعف در اجرای پروژه بازمیگشت؛ ضعفی که به نظر من متوجه تهیهکننده بود، زیرا از عهده مدیریت تولید برنیامد. این، کلیت ماجرا بود. در روند تولید و سپس اکران نیز فیلم با چالشهای متعددی مواجه شد. با وجود اینکه پروژه از نظر مالی متناسب با برآورد بودجه تأمین شده بود، تهیهکننده نتوانست پروژه را بهدرستی مدیریت کند و در نتیجه، بدهیهایی برای عوامل تولید ایجاد شد.
به گزارش تسنیم، جوادی با اشاره به اینکه چیزی که باعث شد فیلم در نهایت ساخته شود، عشق و علاقه عوامل فیلم به امام حسین (ع) بود گفت: بسیاری از عوامل پشت صحنه تنها از سر عشق به امام حسین(ع)، با دستمزد اندک یا حتی بدون دریافت کامل دستمزد، در گرمای تیر و مرداد مشغول کار شدند. فیلمبرداری همزمان با ایام اربعین انجام شد. اگر درست به خاطر داشته باشم، حدود سه سال قبل و در اوایل شهریور بود. در آن شرایط سخت آبوهوایی، در جنوب کشور دکور بسیار خوبی ساخته شد و بخشهایی از مسیر مشایه اربعین بازسازی شد.
وی گفت: همه عوامل با عشق به امام حسین(ع) کار میکردند، اما گلایه داشتند که شایسته نیست فیلمی که برای امام حسین(ع) ساخته میشود، عوامل آن دستمزد خود را دریافت نکنند و چنین مشکلاتی برایشان پیش بیاید. ما در بنیاد فارابی تلاش کردیم در تأمین منابع مالی عملکرد مناسبی داشته باشیم و حتی بیش از تعهدات مالی خود هزینه کردیم. در حقیقت خود من به عنوان تهیهکننده پای پروژه رفتم و باقی دستمزدها را تسویه کردیم.
جوادی در بخش دیگر گفتگوی خود با بیان اینکه مدیران بعدی باید برای اکران و تبلیغات فیلم تصمیم میگرفتند گفت: متأسفانه با تغییر مدیریتها، شرایط تغییر میکند. به شخصه معتقدم مدیریتها ماهیتی امدادی و موقت دارند و نباید نسبت به آثار تولیدشده و کارهای قبلی بیتفاوت باشند؛ زیرا این بیتوجهی در حق اثر جفا است. به اعتقاد من، «راه شیری» و برخی فیلمهای دیگر در دوره مدیریتی بعد، عمداً با بیمهری مواجه شدند؛ چه در اکران و چه در «تبلیغات»، «حمایت رسانهای» یا «توزیع»، به گونهای برنامهریزی شد که چندان دیده نشوند و سر و صدا نکنند.
او بیان کرد: با وجود همه این مشکلات، «راه شیری» برای سینمای ایران تجربهای کاملاً شیرین بود. ما در سینمای ایران، در حوزه ژانر مذهبی، آثار دینی و بهویژه موضوع اربعین، معمولاً از نزدیک شدن دوربین به چنین رویدادهایی پرهیز میکنیم؛ در حالی که در جهان، این نوع رویدادها را «مدیا ایونت» مینامند و رسانه در ثبت و روایت آنها نقش جدی ایفا میکند.
«راه شیری» این جسارت را به سینمای ایران داد که به چنین سوژهای نزدیک شود و از این منظر، برای سینمای ایران ارزش افزوده ایجاد کرد. این فیلم گامی رو به جلو بود و میتواند زمینه پرداخت بیشتر به این موضوع را فراهم کند.
جوادی با بیان اینکه فیلم توانسته بود نظر فنی و کارشناسی دیگر سینماگران را جلب کند گفت: زمانی که این پروژه در بنیاد فارابی تصویب شد، سه کارگردان بیرون از مجموعه را نیز دعوت کردیم تا درباره فیلمنامه نظر بدهند. به خاطر دارم که برخی از حاضران تحت تأثیر قرار گرفته بودند و حتی اشک در چشمانشان جمع شده بود. همه باور داشتند این پروژه ظرفیت بالایی دارد، اما در نهایت به دلیل ضعف در تهیهکنندگی و مدیریت اکران آسیب دید؛ در حالی که میتوانست تصویر ماندگارتری از اربعین در قاب سینما ثبت کند. جا دارد از علی جعفرآبادی و همکاران فارابی که با عشق و تعهد در این پروژه حضور داشتند، قدردانی کنم.
جوادی در پاسخ به این سؤال که «حالا که مدیران بعدی را نقد میکنید خود شما برای حل مشکلات فیلم و اکران آن چه اقدامی کردید» گفت: زمانی که مدیریت فارابی را تحویل گرفتم، اصلیترین مسئله من این بود که حجم زیادی بدهی از گذشته به جا مانده بود و همزمان درگیر مدیریت همان بدهیها بودیم. تلاش کردیم بدون تحمیل هزینههای جدید، این مشکلات را سامان دهیم. درحالی که برخی مدیران برآورد هزینه ها را افزایش میدهند تا بگویند که کار قابل انجام نیست. اما سر این پروژه کار بجایی کشید که ساعت 12 شب نیز پیگیر پرداخت مطالبات عوامل بودیم. به خاطر دارم یکی از مدیران فارابی را به عنوان تهیه کننده معین اهواز فرستادم و تنخواهی هم در دست او گذاشتم و تأکید کردم که مطالبات عوامل پرداخت شود و وضعیت بدهیها مشخص شود. تلاش کردیم این بخش از مدیریت پروژه را سامان دهیم تا فیلم برای جشنواره فجر آماده شود. من بنیاد سینمایی فارابی را در تیرماه سال 1402 تحویل دادم تا قبل از آن باتوجه به مشکلات مالی که اشاره کردم، مسائل مالی را حل کردیم تا به جشنواره فیلم فجر برسد که به خاطر مشکلات پستولیدی فیلم نتوانست در جشنواره حضور یابد. دیگر آنکه فیلم را برای اکران در ایام محرم و سپس اربعین برنامهریزی کرده بودیم تا هم از ظرفیت اکران محرمی و همچنین اکران سیار در ایام اربعین استفاده کنیم. حتی برنامه داشتیم که اکران آن در مسیر و مشایه اربعین انجام شود. اما به خاطر اینکه تغییر مدیریتی ایجاد شد باعث شد تا فیلم مسکوت باقی بماند و عملاً برای اکران آن هیچ برنامه ریزی انجام نشد و در نهایت به تلویزیون داده شد.
