خوراک رسانهای کودک دهه ۶۰ با امروز فرق دارد؛ لزوم افزایش اتاقهای فکر
فاطمه امینی مجری کودک با اشاره به تغییر دنیای کودکان امروز بیان کرد که خوراک رسانهای کودکان دهه ۶۰ با کودکان امروز تفاوت بسیاری دارد و نمی توان از الگوهای تکراری استفاده کرد.
فاطمه امینی، مجری و بازیگر برنامه «وقت قصه» که از شبکه پویا پخش می شود درباره جذب کودک به برنامه ها به خبرنگار مهر گفت: از نظر من، عوامل تولید برنامههای کودک باید سه موضوع را جدی بگیرند؛ نخست توجه به گروه سنی مخاطب، دوم شناخت دغدغههای کودکان و سوم درک تفکر و شرایط جامعهای است که کودک امروز در آن زندگی میکند.
وی ادامه داد: در شبکه پویا نیز همواره تلاش میکنیم مرز گروههای سنی را برای مخاطبان و خانوادهها روشن کنیم. به عنوان مثال، ساعت پخش برنامههای کودک تا ساعت ۱۴ است و پس از آن، مخاطب شبکه در گروه سنی «نهال» قرار میگیرد. این تفکیک سنی موضوعی است که هم مخاطب و هم والدین باید نسبت به آن آگاهی داشته باشند و در انتخاب محتوای مناسب با گروه سنی کودک همراه باشند.
خوراک رسانهای کودکان دهه ۶۰ با کودکان امروز تفاوت بسیاری دارد
این مجری کودک با تأکید بر اهمیت بهروز بودن برنامههای تلویزیونی افزود: برنامهسازان کودک باید بدانند جامعه در چه شرایطی قرار دارد و کودکان امروز به چه موضوعاتی علاقهمند هستند. خوراک رسانهای کودکان دهه ۶۰ با کودکان امروز تفاوت بسیاری دارد. در شرایطی که بخش قابل توجهی از تجربه زیسته کودکان امروز با فضای مجازی و رسانههای دیجیتال گره خورده است، برنامهساز نمیتواند بدون شناخت این تغییرات، همان الگوهای قدیمی را برای کودک امروز ارائه کند.
امینی درباره به روز بودن ساختار اتاقهای فکر حوزه کودک توضیح داد: اتاقهای فکر در حوزه کودک همیشه وجود داشتهاند، اما میزان فعالیت و تعداد آنها در دورههای مختلف متفاوت بوده است. من در حال حاضر نقد جدی به وضعیت اتاقهای فکر تولیدات کودک دارم. انتظار میرفت پس از جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ رمضان، تعداد این اتاقهای فکر برای بررسی شرایط و نیازهای کودکان افزایش پیدا کند، اما متأسفانه تعداد آنها بسیار کم است.
در هیچیک از این اتاقهای فکر حضور نداشته ام
وی ادامه داد: حتی من به عنوان کسی که دغدغه اصلیام کودک است، در هیچیک از این اتاقهای فکر حضور نداشته ام. این موضوع برای من به این معناست که اساساً چنین اتاق فکری به شکل جدی و مستمر تشکیل نشده است.
این هنرمند درباره جذابیت حضور عروسک ها در کنار مجری بیان کرد: حضور عروسک در برنامه نمیتواند به خودی خود جذابیت ایجاد کند. اگر عروسکی در کنار مجری قرار بگیرد و فقط در تصویر حضور داشته باشد، اما شخصیتپردازی نشده باشد و فقط حرف بزند، هیچ کمکی به برنامه نمیکند. عروسک باید شخصیت، هویت و کارکرد مشخصی در ساختار برنامه داشته باشد.
این مجری و بازیگر کودک با اشاره به اهمیت تخصص عوامل عروسکی اظهار کرد: با احترام به همه دوستان عروسکگردان، هرکسی نمی تواند در این حوزه عروسکگردان و صداپیشه باشد. صداپیشه برنامه عروسکی باید نمایش و بداههپردازی را بشناسد. بچههای حوزه دوبله بسیار توانمند هستند و میدرخشند، اما باید توجه داشت که صداپیشگی شخصیت عروسکی با دوبله تفاوت دارد؛ چراکه در برنامههای عروسکی، بازی، نمایش و بداههپردازی اهمیت زیادی دارد. برای تولید برنامههای عروسکی تلویزیونی باید از افرادی استفاده شود که نمایش را بشناسند و توانایی ابداع متن و بداههپردازی داشته باشند. در نهایت، عروسک باید شخصیت و شیرینی لازم را داشته باشد تا بتواند به دل کودک بنشیند وگرنه حضور آن در قاب تصویر تفاوتی با حضور مبل یا صندلی ندارد.
امینی با اشاره به امکان شکلگیری ارتباط عاطفی کودکان با شخصیتهای عروسکی گفت: اگر عروسک شیرین و جذاب باشد، مخاطب با آن ارتباط برقرار میکند و حتی گاهی ممکن است یک عروسک بیشتر از مجری دیده شود.
وی اضافه کرد: در سالهای گذشته عروسکهای زیادی داشتیم که شاید از نظر حرفهای بودن، ویژگی خاصی نداشتند، اما کودکان با آنها ارتباط عاطفی برقرار کردند.
جنابخان از نظر ظاهری یک عروسک کاملاً معمولی است، اما شخصیتپردازی دارد
این مجری کودک ادامه داد: گاهی یک عروسک پس از چند قسمت تازه مورد علاقه کودکان قرار میگیرد؛ زیرا شخصیتپردازی درستی برای آن انجام شده و متن نیز متناسب با شخصیت عروسک نوشته شده است. صرف زیبا بودن عروسک نمیتواند تأثیر زیادی بر مخاطب داشته باشد و آنچه اهمیت دارد، شخصیتپردازی و محتوایی است که برای آن عروسک در نظر گرفته میشود. برای مثال، جنابخان از نظر ظاهری یک عروسک کاملاً معمولی است، اما برای مخاطبان بزرگسال آنقدر شخصیتپردازی و هویت پیدا کرده که زنده به نظر میرسد. بعید است کسی بتواند به راحتی بگوید این عروسک برایش شخصیت واقعی و باورپذیر نیست.
امینی با اشاره به ویژگیهای برنامههای تلویزیونی با محوریت قصه همانند برنامه «وقت قصه»، عنوان کرد: در چنین برنامههایی، قصه، مجری و عروسک باید شیرین و جذاب باشند. تولید یک برنامه قصهمحور کار بسیار سختی است؛ چراکه قصه ذاتاً با آرامش همراه است، در حالی که کودکان امروز به دلیل شرایط زندگی و حجم بالای محتوای رسانهای، به آن معنا آرامش گذشته را ندارند. بنابراین، برنامه باید بتواند این آرامش را به کودک منتقل کند و او را برای دقایقی با خود همراه سازد.
وی در پایان تصریح کرد: برای اینکه کودکان پای چنین برنامهای بنشینند، تکتک عوامل باید کیفیت بالایی داشته باشند. از قصه و شیوه روایت گرفته تا مجری، عروسک، صدا و دیگر عناصر برنامه، همه باید در کنار یکدیگر درست عمل کنند تا کودک بتواند با برنامه ارتباط برقرار کند و فکر میکنم برای «وقت قصه» این تلاش انجام شده است.
«وقت قصه» به کارگردانی علی داردان برنامهای تلویزیونی برای کودکان است که با ترکیب قصهگویی، حضور مجری و یک شخصیت عروسکی، داستانهایی را با محوریت موضوعات مختلف برای مخاطبان کودک روایت میکند. این برنامه در مرکز رسانه امید تولید شده و شنبه تا چهارشنبه از شبکه پویا روی آنتن میرود.
