مسابقات مدهامتان و نقش مسجد در جریان قرآنی کشور/اهمیت ارتباط با مسجد
مسابقات قرآن مدهامتان با تغییر رویکرد، مسجد و محله را به محور شبکهسازی قرآنی تبدیل میکند.
احسان مولوی مدیر فرهنگی ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور و دبیر محتوایی هجدهمین دوره مسابقات قرآنی مدهامتان، در گفتوگو با تسنیم، با تشریح رویکردهای این دوره از مسابقات گفت: مدهامتان در دوره جدید تلاش میکند با تکیه بر ظرفیت کانونهای فرهنگی هنری مساجد، نقش مسجد را در جریان قرآنی کشور پررنگتر کند و از ظرفیت مسابقات برای تبدیل مسجد به پایگاه قرآن بهره بگیرد.
مولوی با اشاره به فلسفه برگزاری مسابقات قرآنی مدهامتان اظهار کرد: برای فهم درست این مسابقات، باید به این نکته توجه کنیم که مسابقه برای ما هدف نهایی نیست؛ بلکه ابزاری برای تحقق اهداف و تکالیف ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد در حوزه قرآن و در نهایت تبدیل مسجد به پایگاه قرآن است.
وی افزود: ما معتقدیم مسجد باید محل حضور، تربیت و رشد نیروهای قرآنی باشد و فعالیت قرآنی در آن به یک برنامه مقطعی محدود نشود. بنابراین هر اقدامی که بتواند به شناسایی نیروهای قرآنی، ایجاد انگیزه، شکلگیری گروههای قرآنی و استمرار فعالیتهای قرآنی در مسجد کمک کند، در مسیر اصلی مدهامتان قرار دارد.
یک تغییر مهم؛ مسابقات از دوره هفدهم تیمی شد
دبیر محتوایی هجدهمین دوره مسابقات مدهامتان با اشاره به سابقه برگزاری این مسابقات به صورت تیمی گفت: ابتکار برگزاری مسابقات به صورت تیمی از دوره هفدهم شکل گرفت و در واقع یک تغییر رویکرد مهم در ساختار مدهامتان بود.
وی افزود: پس از برگزاری دوره هفدهم، با توجه به تجربه بهدستآمده و آسیبشناسی صورتگرفته، موضوع مسابقات تیمی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و با تشکیل شورای قرآن کانونهای فرهنگی هنری مساجد و بهرهگیری از دیدگاهها و نظرات اساتید مطرح قرآن کشور، ابعاد مختلف این مدل مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه این بررسیها این بود که مسیر مسابقات تیمی، ظرفیت مناسبی برای تحقق اهداف مسجدی مدهامتان دارد و بر همین اساس، هجدهمین دوره نیز برای دومین سال متوالی به صورت تیمی برگزار میشود.
مولوی این تغییر رویکرد را فراتر از یک تغییر فنی در شیوه برگزاری مسابقات دانست و گفت: برگزاری تیمی مدهامتان یک ابتکار مهم بود که به کانونهای فرهنگی هنری مساجد کمک کرد جایگاه و نقش واقعی خود را در عرصه مسابقات قرآنی پیدا کنند.
وی در توضیح بیشتر گفت: در گذشته ممکن بود این سؤال مطرح باشد که کانونهای فرهنگی هنری مساجد در منظومه مسابقات قرآنی کشور چه نقشی دارند. رویکرد جدید تلاش کرد به این سؤال پاسخ دهد؛ به این معنا که به جای ورود به فعالیتهای موازی، خلأ موجود در حوزه مسابقات قرآنی مرتبط با مسجد و فعالان مسجدی را شناسایی کنیم و متناسب با مأموریت خود وارد این عرصه شویم. بنابراین قرار نیست مدهامتان نسخهای مشابه از مسابقاتی باشد که نهادهای دیگر برگزار میکنند. ما باید مزیت و مأموریت خودمان را بشناسیم و آن را بهدرستی انجام دهیم؛ یعنی پیوند قرآن، مسجد، کانون و فعالیت مستمر قرآنی را تقویت کنیم.
مسجد؛ محور رویکرد محلهمحوری
مولوی یکی از مهمترین ویژگیهای هجدهمین دوره را توجه به محلهمحوری عنوان کرد و گفت: امروز توجه به ظرفیت محله و نقشآفرینی مسجد در حل مسائل و فعالسازی ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی محله، مورد تأکید دولت و نظام مقدس جمهوری اسلامی است. مسجد در این رویکرد صرفاً محل برگزاری برنامه نیست؛ بلکه میتواند محور ارتباط، مشارکت و همافزایی مردم و مجموعههای فرهنگی و اجتماعی محله باشد. ما نیز تلاش کردهایم این نگاه را در ساختار مدهامتان وارد کنیم.
وی با اشاره به مرحله مقدماتی هجدهمین دوره مسابقات گفت: مرحله مقدماتی این دوره به صورت محلهمحور و با استفاده از شبکه گسترده رابطان کانونهای فرهنگی هنری مساجد در حال برگزاری است. در این مدل، کانون رابط فقط مجری مسابقه نیست؛ بلکه نقش اساسی در هماهنگی، همافزایی، جذب و مدیریت مساجد همجوار و استفاده از ظرفیتهای مادی و معنوی محله دارد.
دبیر محتوایی مدهامتان در ادامه گفت: این ظرفیت بسیار مهم است؛ چراکه ممکن است چند مسجد در یک محله، هرکدام به صورت جداگانه فعالیتهایی داشته باشند، اما مسابقات میتواند فرصتی ایجاد کند تا این مساجد در کنار یکدیگر قرار بگیرند، ظرفیتهایشان را بشناسند و برای یک هدف مشترک همکاری کنند.
مولوی همچنین گفت: برکات این اتفاق میتواند به بعد از مسابقات نیز منتقل شود. اگر ارتباط میان مدیران مساجد شکل بگیرد، نیروهای قرآنی یکدیگر را بشناسند و ظرفیتهای انسانی و مادی محله شناسایی شود، میتوان از این شبکه در برنامههای قرآنی و فرهنگی آینده نیز استفاده کرد. نگاه ما این است که مدهامتان میتواند بهانهای برای شکلگیری یک شبکه قرآنی در محله باشد؛ شبکهای که پس از پایان مسابقات نیز بتواند در حوزه آموزش قرآن، حفظ، تلاوت، فعالیتهای فرهنگی و تربیتی و دیگر برنامههای قرآنی فعال بماند. در واقع، اگر مسابقات بتواند میان مسجد، کانون، فعالان قرآنی و ظرفیتهای محله پیوند ایجاد کند، بخشی از مأموریت خود را انجام داده است.
تیمسازی برای تقویت کار جمعی قرآنی
دبیر محتوایی هجدهمین دوره مدهامتان درباره ساختار تیمها نیز گفت: هر کانون میتواند در هر جنسیت و هر رده سنی یک تیم معرفی کند و در مجموع امکان معرفی چهار تیم برای هر کانون وجود دارد. در رشتههای انفرادی نیز در رشتههای حفظ عمومی، حفظ تخصصی و هنر قرآنی، یک نفر معرفی میشود و در دو رشته اذان و مکبری نیز یک نفر به صورت مشترک معرفی خواهد شد.
مولوی تأکید کرد: هدف از تیمیکردن مسابقات، صرفاً افزایش تعداد شرکتکنندگان نیست؛ بلکه میخواهیم روحیه کار جمعی، همافزایی و انسجام نیروهای قرآنی مسجد تقویت شود. به همین دلیل مدیران کانونها باید از تغییر کانون افراد با هدف تشکیل تیم قویتر پرهیز کنند. هویت کانونی و ارتباط فرد با مسجد برای ما اهمیت دارد. در مقابل، کانونهای همگروه باید برای تشکیل تیم و تکمیل حدنصاب، با یکدیگر همکاری کنند. این همکاری دقیقاً میتواند همان شبکهسازی قرآنی باشد که هدف ماست. اگر در یک رشته انفرادی بیش از یک نفر حضور داشته باشد، پس از آزمون در سطح مسجد، نفر برتر معرفی شود و فرآیند شناسایی و ثبت تیمها نیز به روزهای پایانی موکول نشود.
مولوی درباره زمانبندی مسابقات گفت: هجدهمین دوره مدهامتان در سه مرحله برگزار میشود؛ مرحله مقدماتی در سطح شبکههای کانون در شهریورماه 1405، مرحله استانی در مهرماه و مرحله کشوری در آبانماه 1405. این طراحی به ما اجازه میدهد مسابقات از مسجد و محله آغاز شود، در شبکه و استان توسعه پیدا کند و در نهایت به مرحله کشوری برسد.
استانها؛ حلقه اتصال شبکههای مسجدی
مدیر فرهنگی و تولید محتوای ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور درباره انتظارات از استانها گفت: فعالسازی حداقل یک شبکه در هر شهرستان برای برگزاری مسابقات خواهران و برادران از مهمترین انتظارات ماست.
وی افزود: برگزاری جلسات توجیهی مستمر با سطوح مختلف کانونی، آموزش فرآیند مسابقات و همراهکردن مدیران کانونها نیز باید به صورت جدی دنبال شود. همه همکاران ستاد استان باید بهعنوان رابطان شهرستانی در اجرای مسابقات نقش فعال داشته باشند و ظرفیتهای مادی، محتوایی و انسانی هر استان نیز برای برگزاری بهتر مسابقات شناسایی و به کار گرفته شود.
مولوی درباره حمایتهای ستاد از این دوره گفت: مجموعهای از حمایتهای مالی، آموزشی، رسانهای و انگیزشی برای هجدهمین دوره پیشبینی شده است. بر اساس کیفیت برگزاری مسابقات، به ازای هر تیم شرکتکننده مبلغی بین 10 تا 15 میلیون ریال برای مراحل مقدماتی و استانی در نظر گرفته شده است.
وی همچنین از پیگیری آموزشهای تخصصی و برنامههای توانمندسازی شرکتکنندگان، تکریم رابطان شهرستانی و همکاران فعال و استفاده از ظرفیت رسانه ملی برای پوشش برنامهها و مسابقات در سطح استانها خبر داد.
دبیر محتوایی مدهامتان جریانسازی رسانهای را یکی دیگر از محورهای این دوره دانست و گفت: باید اتفاقاتی که در مساجد و محلات در جریان مدهامتان رخ میدهد، روایت شود. تولید خبر، گزارش و مصاحبه با مدیران کانونها، مسئولان استان، داوران، شرکتکنندگان و برگزیدگان میتواند ظرفیتهای کمتر دیدهشده مساجد را به جامعه معرفی کند. خبرگزاری شبستان نیز بهعنوان رسانه تخصصی ستاد میتواند در روایت این جریان و معرفی استعدادها و ظرفیتهای قرآنی مساجد نقشآفرین باشد.
موفقیت مدهامتان را باید در مسجد و محله دید
مولوی در پایان گفت: ارزیابی موفقیت مدهامتان نباید فقط بر اساس تعداد شرکتکنندگان یا رتبههای کسبشده باشد. باید ببینیم چه اتفاقی در مسجد و محله افتاده است. اگر یک کانون توانسته باشد چند مسجد همجوار را کنار یکدیگر قرار دهد، اگر ظرفیتهای انسانی و مادی محله شناسایی شده باشد، اگر نیروهای قرآنی جدیدی وارد میدان شده باشند و اگر همکاری میان مساجد بعد از مسابقات ادامه پیدا کند، آن زمان میتوان گفت مدهامتان به بخش مهمی از هدف خود دست یافته است.
مدیر فرهنگی و تولید محتوای ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور خاطرنشان کرد: ابتکار اصلی مدهامتان این است که مسابقات را در خدمت مأموریت مسجد قرار داده است؛ مأموریتی که در نهایت به یک هدف روشن میرسد: تقویت جریان قرآن در محله و تبدیل مسجد به پایگاه قرآن.
