وزیر ارشاد با «مد و لباس» دستوری موافق است؟
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اینکه اثرگذاری رویکردهای دستوری در جامعه امروز کاهش یافته است، گفت: هرچه در حوزههای فرهنگی و اجتماعی به سمت حضور اقناعی و تعاملی حرکت کنیم، موفقتر خواهیم بود؛ رویکردی که به گفته او باید در حوزه مد و لباس نیز مورد توجه قرار گیرد.
دو دهه از زمانی میگذرد که «قانون ساماندهی مد و لباس» تصویب شد و «کارگروه ساماندهی مد و لباس» به عنوان ساختار متولی این حوزه شکل گرفت؛ دو دههای که در آن هم خودِ مد و پوشش و هم مناسبات اجتماعی و اقتصادی پیرامون آن تغییرات قابل توجهی داشته است. با این حال، واژه «ساماندهی» همچنان بر صدر ساختاری قرار دارد که قرار است با یکی از سیالترین عرصههای فرهنگ عمومی سر و کار داشته باشد؛ عرصهای که در آن سلیقه، خلاقیت، تنوع، ترندهای جهانی و انتخاب فردی، نقشی تعیینکننده دارند. شاید به همین دلیل است که در سالهای اخیر، بحث درباره اینکه کارگروه دقیقا قرار است «ساماندهی» کند یا زمینه فعالیت فعالان این حوزه را فراهم کند، بارها از سوی طراحان، تولیدکنندگان و سایر بازیگران زیستبوم مد و لباس مطرح شده است.
به گزارش ایسنا، این بحث البته تنها از بیرون ساختار سیاستگذاری مطرح نشده است. در دورههای اخیر، مسئولان کارگروه نیز از ضرورت تغییر رویکرد سخن گفتهاند؛ قادر آشنا – دبیر شورای فرهنگ عمومی (که کارگروه ساختاری ذیل این مجموعه است) بر فاصله گرفتن کارگروه ساماندهی مد و لباس از تصدیگری و حرکت به سمت تسهیلگری تأکید کرده و گفته است که این مجموعه نباید خود را درگیر خرید و فروش، قیمتگذاری و اجرای مستقیم رویدادها کند، بلکه باید بر آموزش، شناسایی و حمایت از طراحان و ایجاد ارتباط میان طراح و تولیدکننده متمرکز شود.
از سوی دیگر، محسن گرجی _ دبیر کارگروه ساماندهی مدولباس نیز با اشاره به گذشت حدود ۲۰ سال از تصویب قانون، بازخوردها و آسیبشناسیهای انجامشده را از دلایل ضرورت بازنگری و ارتقای قانون دانسته و از آغاز این فرایند و دعوت از انجمنها، اتحادیهها، مرکز پژوهشهای مجلس و دیگر بازیگران برای مشارکت در آن صحبت کرده بود. مجموعه این اظهارات نشان میدهد که مسئله صرفا به نام یک کارگروه محدود نیست و در خود ساختار سیاستگذار نیز این پرسش شکل گرفته که آیا چارچوبی که دو دهه پیش برای این حوزه طراحی شده، همچنان با اقتضائات امروز مد و لباس همخوان است؟
در چنین شرایطی، تأکید تازه سیدعباس صالحی بر تداوم عنوان «ساماندهی» در حالی که همزمان از رویکرد ایجابی، ایجاد میدان بیشتر برای طراحان و کاهش اثرگذاری روشهای دستوری سخن میگوید، این بحث قدیمی را دوباره پیش روی سیاستگذار و فعالان این حوزه قرار میدهد. وزیر فرهنگ میگوید عنوان کارگروه از قانون گرفته شده و تغییر آن در اختیار وزارتخانه نیست، اما معتقد است در عمل باید به سمت اقناع و تعامل حرکت کرد؛ رویکردی که با آنچه در سالهای اخیر از سوی مسئولان کارگروه درباره تسهیلگری و بازنگری قانون مطرح شده، بیارتباط نیست.
با این حال برای بخشی از فعالان مد و لباس، مسئله فراتر از تغییر روش اجرای قانون است؛ آنها اساسا معتقدند «مد دستوری» معنایی ندارد و نمیتوان از بالا برای حوزهای که با سلیقه و انتخاب مردم شکل میگیرد، نسخه تعیین کرد. موضوعی که میتوان آن را تا حدی با نگاه وزیر ارشاد نیز همسو دانست چراکه به اعتقاد او «هرچه زمان میگذرد، دستورها کماثرتر میشوند.»
اختیاری برای تغییر عنوان کارگروه نداریم
سیدعباس صالحی در گفتوگو با ایسنا، درباره تداوم استفاده از عنوان «ساماندهی» در حوزه مد و لباس و فعالیت «کارگروه ساماندهی مد و لباس» در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اظهار کرد: عنوان «ساماندهی» از قانون گرفته شده و طبیعتا وزارت فرهنگ در تغییر این عنوان اختیار چندانی ندارد، اما رویکرد و گرایش ما، هم در دوره قبلی که در وزارت فرهنگ حضور داشتم و هم در دوره فعلی، کاملا مشخص بوده است.
او افزود: این رویکرد، یک رویکرد ایجابی است؛ یعنی هر مقدار بتوانیم در حوزه مد و لباس و سلایق و هنر ایرانی از ظرفیتها استفاده کنیم و فضای وسیعتری برای بروز و امکان این مسئله پدید بیاوریم، کارگروه میتواند به آن کمک کند و باید در همین مسیر حرکت کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پیوند میان فرهنگ ایرانی و پوشش، گفت: ایرانی چون ایرانی است، ذائقه و هنر او پیوندی با ایران دارد. ما باید بتوانیم در حوزه مد و لباس تنوع ایجاد کنیم و زمینه را برای بروز این تنوع فراهم کنیم. تاریخ گذشته ما نیز نشان میدهد که ایرانیان از نظر پوشاک و لباس، به اعتبار شرایط اقلیمی و تنوع اقلیمی کشور، چگونه توانستهاند در یک تنوع ویژه زندگی کنند.
رویکرد کارگروه ساماندهی مد و لباس ایجابی است
صالحی ادامه داد: جامعه ایرانی در گذشته، در حوزه پوشاک و لباس تنوعی داشته که شبیه همان تنوع طبیعی و دیگر تنوعهایی بوده که در زندگی اجتماعی ما وجود داشته است و در دوره حاضر نیز همین ظرفیت وجود دارد و میتوان متناسب با زمان، این تنوع را دنبال کرد. رویکرد کارگروه مد و لباس بر این بوده که با یک نگاه ایجابی، به کمک طراحان بیاییم و در این حوزه زمینههایی را فراهم کنیم که طراحان نیز میدانهای بیشتری برای فعالیت پیدا کنند.
رویکرد دستوری اثرگذار است؟
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا در حوزه مد و لباس با رویکرد دستوری موافق است؟، گفت: قانون، مثل بسیاری از حوزههای دیگر، چارچوبهایی را مشخص کرده است، اما باید تلاش کنیم زمینههای عملیات و اقدامات خود را تغییر دهیم.
او با تأکید بر کاهش اثرگذاری رویکردهای دستوری در جامعه امروز، افزود: هرچه زمان میگذرد، دستورها حتی در حوزه خانواده نیز کمتأثیرتر میشوند. ما در خانوادههای خودمان میبینیم که نسل ۵۰ سال قبل، ۴۰ سال قبل و حتی ۳۰ سال قبل تا چه اندازه دستورات را الزامآور و عملیاتی میدانستند، اما خانوادههای جدیدتر به سمت مدل دیگری از حکمرانی و مدیریت اجتماعی حرکت کردهاند.
صالحی ادامه داد: این تغییر فقط در گروههای کوچک مانند خانواده نیست، بلکه در گروههای بزرگتر و حتی در نظام عام یک کشور نیز دیده میشود؛ به این معنا که مدل حکمرانی و مدیریت اجتماعی به سمت کاهش دستور و افزایش حضور اقناعی و تعاملی حرکت کرده است. هر مقدار در این بخش حضورمان را اقناعیتر و تعاملیتر کنیم، موفقتر خواهیم بود.
