چرایی گمنامی دختر امام حسین(ع) در متون
در منابع اصیل تاریخ اسلام، پاسخهای محکمی برای رد شبهات پیرامون حضرت رقیه (س) وجود دارد.
محسن نامداری پژوهشگر و کارشناس تاریخ اسلام، در گفتوگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، با رد جریانهای شکاکانه پیرامون شخصیت دختر خردسال امام حسین (ع) گفت: متأسفانه برخی با طرح شبهات سطحی، اصل وجود تاریخی حضرت رقیه (س) را هدف قرار میدهند، اما باید گفت تقابلهای تاریخی و سندشناسی، هرگز نباید به بهانه مخدوشکردن جایگاه معنوی و عاطفی این بانوی بزرگوار در قلب شیفتگان و ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت تبدیل شود.
اینکارشناس مسائل دینی با تأکید بر اینکه خلأ اسناد مکتوب در متون کهن، هرگز به معنای انتفای واقعیت تاریخی نیست، گفت: برای درک چرایی کمرنگ بودن نام حضرت رقیه (س) در برخی تواریخ، باید زیستبوم تاریخی صدر اسلام و دوران اموی را واکاوی کنیم. در عصری که ابزار نگارش محدود بود، خفقان سیاسی حاکم بر سیرهنگاران فشار میآورد و حکومت وقت به طور سیستماتیک در پی محو یاد و خاطره اهل بیت (ع) بود، طبیعی است بسیاری از اسناد و وقایع در غبار تحریف و سانسور گم شود.
او ادامه داد: علاوه بر این موارد، یورشهای ویرانگر به کتابخانهها و مراکز علمی در طول قرنهای متمادی، بخش عظیمی از میراث مکتوب شیعه را برای همیشه نابود کرد.
نامداری همچنین به چالشهای مورخان در ثبت دقیق وقایع عاشورا اشاره و تصریح کرد: سنت حسنه امام حسین (ع) در نامگذاری فرزندان به نامهای پدربزرگ و مادر بزرگوارشان (علی و فاطمه)، باعث ایجاد تشابهات اسمی و پیچیدگیهایی برای تاریخنگاران بعدی شد؛ طوریکه قرائن تاریخی نشان میدهد این بانوی بزرگوار احتمالاً با کنیه یا نام «فاطمه صغری» نیز شناخته میشدند و همین امر در کنار عمر کوتاه و شهادتگونه ایشان در اسارت، باعث شده نام «رقیه» در برخی متون عمومی کمتر به چشم بخورد.
او با ارائه مستنداتی از متون کهن، یادآور شد: با این وجود، ادعای عدم ذکر نام حضرت رقیه (س) در منابع دستاول، کاملاً مردود است. پژوهشگران برجستهای مانند مرحوم شیخ علی فلسفی در تحقیقات گسترده خود ثابت کردهاند که نام مبارک ایشان در بیش از بیست اثر تاریخی و مقتل معتبر ثبت شده است. کتاب لهوف اثر سید بن طاووس و منابع متعدد دیگر هم صراحتاً بر حضور و شخصیت حضرت رقیه (س) صحه گذاشتهاند و این حجم از روایات، شبهات انحرافی را باطل میکند.
این محقق تاریخ اسلام با استناد به منابع دستاول اهل سنت و شیعه، تأکید کرد: به عنوان نمونه، در کتاب معالی السبطین حائری آمده امام حسین (ع)، دختر خردسال سهسالهای داشتند که به «رقیه» مشهور بود. این تعبیر نشاندهنده شهرت این نام در میان اصحاب است. همچنین لهوف ابن ابیمخنف و کتاب احقاقالحق در توصیف لحظات وداع امام در کربلا، روایت میکنند حضرت با ندای «یا رقیه، یا سکینه، یا ام کلثوم…» با فرزندان خود خداحافظی کردند که این هم سندی غیرقابل انکار بر حضور ایشان است.
اینکارشناس دینی در بخش دیگری از سخنان خود، به ابعاد مغفول مانده از جایگاه تاریخی و فرهنگی حضرت رقیه (س) پرداخت و گفت: یکی از معتبرترین و مستندترین منابعی که در دوران معاصر به طور جامع به دفاع از حضور ایشان پرداخته، دایرهالمعارف عظیم اعیان الشیعه اثر مرحوم سید محسن امین عاملی است. ایشان با استناد به تواتر معنوی و تاریخی، نه تنها وجود ایشان را اثبات میکند، بلکه به بقعه متبرکه ایشان در خرابههای شام (دارالاماره) اشاره دارد.
نامداری یادآوری کرد: وجود این حرم مطهر که برای بیش از هزار سال، کانون اشک و ارادت مسلمانان و شیعیان بوده، بزرگترین سند زنده و اجتماعی رد شبهات مدرن است. چون حافظه تاریخی امت اسلامی هرگز شخصیتی را که وجود خارجی نداشته، در قلب خرابههای شام مقدس نشمارده است.
او با هشدار نسبت به پیامدهای ترویج شبهات تاریخی، متذکر شد: تبدیل مباحث تخصصی تاریخنگاری به ابزاری برای سلب اعتماد عمومی از مناسک و نمادهای عاشورایی، یک دام بزرگ است. چه نام ایشان رقیه باشد چه فاطمه صغری، حقیقت تلخ کودکی که در اوج غربت و اسارت به شهادت رسید، یک واقعیت انکارناپذیر تاریخی است که نباید اجازه دهیم شبهات، مظلومیت و حقانیت این دختر امام حسین (ع) را در افکار عمومی خدشهدار کند.
