روایتی از یک فوتبال کودکانه در خیابان؛ بطری آبی که سوژه فیلم شد

مسعود منصوری کارگردان فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۱۰»، در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن اشاره به روند شکل‌گیری این اثر سینمایی، درباره ایده اولیه داستان توضیح داد: این ایده در ابتدا از سوی آقای پدرام صدرائی تهیه‌کننده فیلم، مطرح شده است. او در یکی از چهارراه‌های شلوغ تهران، صحنه بازی چند کودک بی‌بضاعت را با یک بطری خالی آب مشاهده کرده بود که همین تصویر ساده و درعین‌حال تأمل‌برانگیز، جرقه اولیه ساخت فیلم را زد و سپس با افزوده شدن لایه‌های مضمونی و موضوعات تکمیلی دیگر، شکل نهایی فیلمنامه به تدریج پدید آمد.

وی در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره فرایند انتخاب بازیگران جوان و نوجوان اثر، اظهار کرد: کودکانی که در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند، بازیگر و یا علاقه مند به بازیگری هستند اما آنچه بیش از هر چیز در اجرایشان حائز اهمیت بود، توانایی شگفت‌انگیزشان در باورپذیر کردن نقش کودک کار بود؛ به‌گونه‌ای که در طول فیلمبرداری، در برخی از صحنه‌های خیابانی، رانندگان عبوری که از چهارراه می‌گذشتند، اصلا متوجه حضور دوربین و عوامل فیلمسازی نمی‌شدند و گمان می‌کردند که با گروهی از کودکان کار واقعی روبه‌رو هستند.

این فیلمساز در ادامه به چالش‌های متعدد کار با بازیگران کودک و نوجوان اشاره کرد و گفت: پیش از این نیز تجربه همکاری با کودکان را در آثار قبلی خود داشته‌ام و حتی فیلم‌هایی با محوریت کودکان و نوجوانان ساخته‌ام؛ با وجود آنکه همکاری با این عزیزان همواره با شیرینی‌ها و لحظات دل‌نشین ویژه‌ای همراه است، اما گردهم آوردن چند کودک برای بازی در کنار یکدیگر، به‌ویژه در فضای باز و شلوغ خیابان، مسئولیتی سنگین و دشوار به همراه دارد، چراکه سن کم این بازیگران و گاهی طبیعت بازیگوش و پرانرژی آنها، می‌تواند در حین کار دردسرساز شود؛ هرچند که خوشبختانه در طول سه روز فیلمبرداری، والدینشان به‌طور مداوم پشت صحنه حضور داشتند و با نظارت و همراهی، از بروز هرگونه مشکل یا حادثه جلوگیری کردند و خدا را شکر که همه چیز به‌خوبی و بدون تنش پیش رفت.

منصوری در واکنش به این پرسش که معمولا در سینمای ایران به مقوله کودکان کار پرداخته شده و این تکرار می‌تواند به کلیشه‌شدن بینجامد، تأکید کرد: مهم‌ترین راهکار ما برای گریز از روایت‌های تکراری و کلیشه‌ای، نمایش فقر از زاویه‌ای تازه و نادیده بوده است؛ به‌بیان‌دقیق‌تر، تلفیق آرزوهای کودکانه و معصومانه شخصیت‌ها با بازی فوتبال در میان خیابان و با استفاده از همان بطری خالی آب، درست در زمانی که آنها به اجبار مشغول کار هستند، عاملی شد تا داستان از چهارچوب‌های مرسوم فاصله بگیرد و نگاهی متفاوت و خلاقانه به زندگی این کودکان ارائه دهد.

این کارگردان همچنین درباره رویکرد کلی فیلمش اظهار کرد: اگر مسئله فقر را محور اصلی تحلیل قرار دهیم، فیلم «کاپیتان شماره ۱۰» رویکردی کاملا آسیب‌شناسانه دارد و به‌وضوح نشان می‌دهد که جامعه باید نسبت به سرنوشت این کودکان حساس باشد و برای آنها راهکارهای عملی و حمایتی ارائه دهد، چراکه آینده چنین کودکانی نه‌تنها آنها را از دستیابی به آرزوها و رویاهای شیرینشان بازمی‌دارد، بلکه در بلندمدت، جامعه را نیز به‌سوی انحطاط و بحران‌های اجتماعی عمیق سوق خواهد داد.

منصوری در پایان صحبت‌های خود با ابراز امیدواری گفت: از تمامی مسئولان ذی‌ربط، به‌ویژه سازمان‌ها و نهادهایی که در حوزه تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان فعالیت می‌کنند، تقاضا دارم که ما را در مسیر پخش گسترده این فیلم یاری کنند.

فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۱۰» با نگاهی اجتماعی، داستان گروهی از کودکان کار را روایت می‌کند که در غیاب و دور از چشم صاحب‌کار خود، با برپایی یک بازی فوتبال ساده و صمیمی، به‌دنبال لحظاتی از رؤیاپردازی، دوستی‌های ناب و شادی‌های ازدست‌رفته دوران کودکی می‌گردند و در این مسیر، مخاطب را با جهان پیچیده احساسات و آرزوهایشان همراه می‌کنند.

در این اثر سینمایی، بازیگرانی چون سیامک بهزادی‌نیا، آریا کشاورز، حسنا نوری، طاها خالدی، آرتین مصدق، امیرعلی قاسمی، سامیار سلیمانی، عماد عربی، بنیامین خدابخشی، رادین بلادی، محمد نفری، محمدعلی شریفیان قدس و امیرعباس قاضی‌زاده به ایفای نقش پرداخته‌اند.

همچنین از دیگر عوامل تولید این فیلم کوتاه که در مدرسه فیلم پدرام صدرائی تهیه و تولید شده است، می‌توان به مدیر فیلمبرداری: مسعود صفرنیا، تدوین و طراحی پوستر: بهار ایروانی، مدیر صدابرداری: امیرحسین عرب، طراح صدا: نسیبه دالوند، دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: نگین محمدی طادی، منشی صحنه: آبان گودرزی، مدیر تولید: سورنا یگانه، طراح گریم: مریم بینایان، طراح صحنه و لباس: پدرام صدرائی طباطبائی، اصلاح رنگ و نور: علیرضا ناظمیان، عکاس صحنه: حنانه بابارئیسی، مدیر رسانه: شیما نعیمی و پخش بین‌الملل: فرست اسکرین اشاره کرد.