اراده پایین قانونگذار برای مقابله با قاچاق فیلم

فردی که در زمان اکران فیلم سینمایی فسیل با فیلم‌برداری غیرمجاز از پرده سینما و انتشار نسخه قاچاق آن در فضای مجازی، خسارات قابل‌توجهی به صاحبان اثر وارد کرده بود، پس از شناسایی و دستگیری، در پی شکایت و پیگیری‌های قضایی، به شش ماه حبس، پرداخت جزای نقدی و جبران خسارات وارده به مالکان فیلم محکوم شد.

 مسعود حنیفی| فردی که در زمان اکران فیلم سینمایی فسیل با فیلم‌برداری غیرمجاز از پرده سینما و انتشار نسخه قاچاق آن در فضای مجازی، خسارات قابل‌توجهی به صاحبان اثر وارد کرده بود، پس از شناسایی و دستگیری، در پی شکایت و پیگیری‌های قضایی، به شش ماه حبس، پرداخت جزای نقدی و جبران خسارات وارده به مالکان فیلم محکوم شد. حالا سوالی که این وسط پیش می‌آید این است که ضابط قضایی و مدعی‌العموم چطور می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های قانونی در این زمینه مجازات‌های بازدارنده‌تری به‌وجود آورند؟ آیا قانون این اجازه را به آن‌ها می‌دهد؟ ما به‌درستی عضو کنوانسیون برن و در نتیجه کپی‌رایت نیستیم، اما نمی‌شود که آثار تلویزیونی، پلتفرمی و سینمایی ما مورد حمایت قانون‌گذار واقع نشوند و پشت سرهم قاچاق شوند.

از طرف دیگر وقتی مردم در فقره خرید سریال قهوه تلخ به حرف کارگردان گوش می‌دهند و اثر را به صورت قانونی تهیه می‌کنند ولی سریال به پایان نمی‌رسد دیگر اعتمادشان را در نبود قانون مشخص از دست می‌دهند و سریال‌ها را به صورت دانلود غیرقانونی می‌خرند، چون فکر می‌کنند سازندگان با آن‌ها صادق نیستند. این بی‌اعتمادی ریشه در خلأهای نظارتی و عدم شفافیت در وعده‌های تبلیغی دارد. مخاطب امروز هوشمند است و اگر ببیند تعهدات سازنده به درستی انجام نشده، به راحتی به سمت بازار دانلود غیرقانونی می‌رود. برای نمونه، قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان هرچند که وجودش لازم است اما کافی نیست چون حفره‌های زیادی دارد و باید با نیازهای روز سازگار شود. ضابطان قضایی باید بتوانند با استناد به جرایم رایانه‌ای و اخلال در نظام اقتصادی، مصادیق جدیدی از سرقت ادبی و هنری را پیگیری کنند.

تا زمانی که جریمه‌ها بازدارنده نباشد و فرآیند اثبات خسارت برای هنرمندان دشوار بماند، چرخه معیوب قاچاق آثار ادامه خواهد یافت. در نتیجه ما نیازمند تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی دقیق‌تر هستیم تا بتوانیم از بسترهای دیجیتال در برابر سودجویان محافظت کنیم. همچنین باید بسترهای توزیع‌کننده محتوای قاچاق نیز تحت پیگرد قرار گیرند و صرفاً جریمه کردن یک فرد در این میان کافی نیست. شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها باید الگوریتم‌های هوشمندی برای شناسایی و حذف خودکار نسخه‌های غیرمجاز طراحی کنند. اگر نه، هر روز شاهد ظهور یک فسیل جدید یا یک قهوه تلخ دیگر خواهیم بود که به جای لذت بردن از محتوای سرگرم‌کننده به محلی برای نزاع بر سر حقوق پایمال‌شده تبدیل می‌شود. در نهایت، اراده ملی و عزم عمومی برای رعایت اخلاق حرفه‌ای در کنار قوانین سخت‌گیرانه، تنها راه نجات این صنعت است. بدون تمهیدات اساسی و زیرساخت حقوقی، آینده این صنعت تاریک خواهد بود.